## 第3讲 ## 一元函数微分学的概念
考题-元函数微分学的概念
题型选择题、填空题
目标①理解导数与微分的概念;②理解导数与微分的关系;③理解导数的几何意义
重难点①高阶导数的计算;②导数几何意义的应用;③可导充要条件的应用
![](images/481155ad3ccfbea3bae09fc094d1f4732783840be2cebaf642fda3c198569f53.jpg) ## 基础知识结构 ![](images/5bda0bc170d5b40519a0c2c4be5b6703b84806e38ee7ffefd99570a67551b95f.jpg) 引例一位王子/公主去往高铁站乘车,零时刻在家门口乘坐出租车出发,由于时间上有些来不及,便不断催促师傅加速,当到达高铁站后,整理文件时却发现重要文件遗落在家,焦急难耐,但已经来不及返回拿文件再乘车,遂放弃原车次列车,乘坐出租车匀速回家. 实际问题数学化,时间与位移图像如图3-1所示. ![](images/dff7ef3e7f4b8179c64d092a85f2bfb9df5e7206e7942f8be80d8664cc416263.jpg) 图3-1 $I _ { 1 }$ : $\operatorname* { l i m } _ { \Delta t \to 0 } { \frac { f ( t + \Delta t ) - f ( t ) } { \Delta t } } { \frac { \# \# } { \Gamma } } \underline { { \underline { { a } } } } _ { }$ 泣意:a是瞬时变化率,不是平均变化率,→线性函数变化率不变o tt+△t ![](images/13e84c21b6e8b56afb05633dcaecf5e2a6aa0261f36b773b6171a58dea720742.jpg) ![](images/548ed48fc1b3fbc1737e5f89fee02a82c4ae21c9f9d9bac3e714e77358121f63.jpg) $I _ { \imath }$ $\operatorname* { l i m } _ { \Delta t \to 0 } { \frac { f ( t + \Delta t ) - f ( t ) } { \Delta t } } = \operatorname* { l i m } _ { \Delta t \to 0 } { \frac { 0 } { \Delta t } } = 0$ 0 ![](images/72fb7bbc1ec2bf660c36610eba380d651bf88848eee70184626d71e8e9656120.jpg) $I _ { 3 }$ $\operatorname* { l i m } _ { \Delta t \to 0 } { \frac { f ( t + \Delta t ) - f ( t ) } { \Delta t } } =$ 定值. o tt+△tt 极限是研究函数变化趋势的,导数是研究变化快慢趋势的. ![](images/6582aa46a457aa5fa0948e82f85517530be01b7284d921ee6d5f3db0101eeac4.jpg) ## 基础内容精讲 ## 1 导数 $$ \Delta x \to 0 ^ { + } \ , \Delta x \to 0 ^ { - } $$ ![](images/c2ef3fffc6a555b4502611b4ed83f6aa57a27ac75370b3952c6f15bc75756fe1.jpg) 设 $y = f ( x )$ 定义在区间I上,让自变量在 $\boldsymbol { x } = \boldsymbol { x } _ { 0 }$ 处加一个增量△x(可正可负),其中$x _ { 0 } \in I , x _ { 0 } + \Delta x \in I$ ,则可得函数的增量 $\Delta y = f ( x _ { 0 } + \Delta x ) - f ( x _ { 0 } )$ .若函数增量△y与自变量增量△x的比值在 $\Delta x \to 0$ 时的极限存在,即 $\operatorname* { l i m } _ { \Delta x \to 0 } { \frac { \Delta y } { \Delta x } }$ 存在,则称函数 $y = f ( x )$ 在点 $x _ { 0 }$ 处可导,并称这个极限为 $y = f ( x )$ 在点 $x _ { 0 }$ 处的导数,记作 $f ^ { \prime } ( x _ { 0 } )$ ,即 变化率 $$ f ^ { \prime } ( x _ { \scriptscriptstyle 0 } ) = \operatorname* { l i m } _ { \Delta x \to 0 } { \frac { \Delta y } { \Delta x } } = \operatorname* { l i m } _ { \Delta x \to 0 } { \frac { f ( x _ { \scriptscriptstyle 0 } + \Delta x ) - f ( x _ { \scriptscriptstyle 0 } ) } { \Delta x } } .\tag{*} $$ 当然, $\left. { \frac { \mathrm { d } y } { \mathrm { d } x } } \right| _ { x = x _ { 0 } } , \left. { \frac { \mathrm { d } [ f ( x ) ] } { \mathrm { d } x } } \right| _ { x = x _ { 0 } } , \left. { y } ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) \right.$ 或 $y ^ { \prime } \big | _ { x = x _ { 0 } }$ 这些符号记法与 $f ^ { \prime } ( x _ { 0 } )$ 等价.顺便交代一下,“导数”这 个名词被认为是拉格朗日最先使用的,记号 $f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) , y ^ { \prime } \vert _ { x = x _ { 0 } }$ 多次出现在拉格朗日的文章中,而莱布尼茨则$\left. { \frac { \mathrm { d } \boldsymbol { y } } { \mathrm { d } \boldsymbol { x } } } \right| _ { \boldsymbol { x } = \boldsymbol { x } _ { 0 } } , \left. { \frac { \mathrm { d } [ f ( \boldsymbol { x } ) ] } { \mathrm { d } \boldsymbol { x } } } \right| _ { \boldsymbol { x } = \boldsymbol { x } _ { 0 } } \overrightarrow { }$ (微的形式,也叫微商) 考研只用拉格朗日和菜布尼茨写法 喜欢写作V 菜布尼茨所用的符号d具有普适意义:如果要求A对B的变化率,就把A,B填进 $\frac { \mathrm { d } \ b u } { \mathrm { d } \ b u }$ ,得 $\frac { \mathrm { d } A } { \mathrm { d } B }$ ,它可表示几孚所有你想研究的变化率问题,而不仅仅是位移s对时间t的变化率— $\cdot \frac { \mathrm { d } s } { \mathrm { d } t }$ 等于速度v. 比如: $\frac { \mathrm { d } ( \sharp \sharp \sharp \sharp ) } { \mathrm { d } ( \sharp \sharp | \partial ] ) }$ ,它往往小于零,你同意吗?再比如: $\frac { \mathrm { d } ( \vec { + } | \vec { w } | ) } { \mathrm { d } ( \vec { w } \cdot \vec { + \theta } ) } \ , \frac { \ast } { \mathcal { E } } \frac { \mathrm { d } ( \vec { + } | \vec { w } | ) } { \mathrm { d } ( \vec { w } \cdot \vec { + \theta } ) } { > } 0$ ,也就是涨价可…增加利润,此时定价低了:若$\frac { \mathrm { d } ( \vec { 4 } \mathrm { d } \langle \vec { \omega } \| ) } { \mathrm { d } ( \langle \vec { w } \hbar \rangle \mathscr { H } ) } < 0$ 也就是降价可增加利润,此时定价高了.综上, $\lg { \frac { \mathsf { d } ( \sharp \{ \sharp \} ) } { \mathsf { d } ( \sharp \{ \sharp \} + \sharp ) } } = 0 \sharp \sharp$ 利润最大,也就是说导数为零时的价格应是商品标签上的数字.懂得了这些道理后,请问,当 $\frac { \mathrm { d } ( \nexists { \cdot } \mathit { s } _ { 0 } ^ { \pm } ) } { \mathrm { d } ( \acute { \infty } \varkappa \mathcal { D } ) } > 0$ 时,说明什么? ## 注这里有几点需要说明 (1)在考题中,增量△x一般会被命题人广义化为“狗”: $$ \enclose{circle} { 1 } 4 \enclose{circle} { 1 } \frac { 4 } { 7 } - \frac { 4 } { 5 } - \Delta x , ( \Delta x ) ^ { 2 } \triangleq $$ 增量式 $$ f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) = \operatorname* { l i m } _ { \Delta x \to 0 } { \frac { f ( x _ { 0 } + \Delta x ) - f ( x _ { 0 } ) } { \Delta x } } { \frac { \jmath ^ { - } \mathcal { X } \mathcal { K } } { \exp { ( { x _ { 0 } } + \mathcal { X } \imath ) } } } \operatorname* { l i m } _ { \mathcal { W } \to 0 } { \frac { f ( x _ { 0 } + \mathcal { Y } \imath ) - f ( x _ { 0 } ) } { \mathcal { Y } \mathcal { Y } } }\tag{**} $$ (2)若在上面(\*)式中,令 $x _ { 0 } + \Delta x = x$ ,则可将导数定义式写成 $$ { \mathit { a } } \not \equiv \not \equiv f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) = \operatorname* { l i m } _ { x \to x _ { 0 } } { \frac { f ( x ) - f ( x _ { 0 } ) } { x - x _ { 0 } } } ,\tag{***} $$ (\*\*),(\*\*\*)两式等价,考生将会在各种场合见到这两种等价写法 (3)下面这三种提法是等价的 ①y=f(x)在点 $\scriptstyle x _ { 0 }$ 处可导; ②y=f(x)在点 $x _ { 0 }$ 处导数存在; ③ $f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) = A$ (A为有限数) (4)函数在一点可导的充要条件,考研必考 ①单侧导数 $$ \operatorname* { l i m } _ { \Delta x \to 0 } { \frac { f ( x _ { 0 } + \Delta x ) - f ( x _ { 0 } ) } { \Delta x } } { \frac { \mathrm { i } \mathcal { Z } } { \longrightarrow } } f _ { - } ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) , $$ $$ \operatorname* { l i m } _ { \Delta x \to 0 } { \frac { f ( x _ { 0 } + \Delta x ) - f ( x _ { 0 } ) } { \Delta x } } { \frac { { \mathrm { i } } \mathscr { Z } } { - } } f _ { + } ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) , $$ 这里, $f _ { - } ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) , f _ { + } ^ { \prime } ( x _ { 0 } )$ 分别是f(x)在点 $x _ { 0 }$ 处的左导数、右导数,统称为单侧导数。 注意:在实际问题中,在一点处可导左,右的变化率均存在且相等; 在几何上,有斜着的切线或水平的切线,但是没有铅直切线 ② $f ^ { \prime } ( x _ { 0 } )$ 存在 $\Leftrightarrow$ 其左导数 $f _ { - } ^ { \prime } ( x _ { 0 } )$ 与右导数 $f _ { + } ^ { \prime } ( x _ { 0 } )$ 均存在且相等.这一点当然是与极限存在的充分必要条件(左、右极限均存在且相等)对应.因为从本质上来说,导数的定义就是一个极限问题, (5)函数在一点可导的必要条件:若f(x)在一点可导,则f(x)在该点连续.反之未必。 如: $f ( x ) = \left| x \right|$ 在x=0处的情形 再如: $f ( x ) = { \left\{ \begin{array} { l l } { x ^ { 2 } , \ x \in } \\ { 0 , \ x \in } \end{array} \right. }$ 有理数, $\mathbf { \lambda } = x ^ { 2 } \underline { { D ( x ) } }$ 在x=0处的无理数情形 狄利克雷函数 $D ( x ) = { \left\{ \begin{array} { l l } { 1 , x \in { \mathcal { F } } { \mathrm { ~ } } 3 { \mathrm { ~ z ~ } } \notin x , } \\ { 0 , x \in { \mathcal { F } } , { \mathrm { ~ } } 3 { \mathrm { ~ z ~ } } \notin x } \end{array} \right. }$ $$ \frac { f ( x _ { 0 } + \Delta x ) - f ( x _ { 0 } ) } { \Delta x } = a $$ $$ \Rightarrow \operatorname* { l i m } _ { \Delta x \to 0 } f ( x _ { 0 } + \Delta x ) - f ( x _ { 0 } ) = \operatorname* { l i m } _ { \Delta x \to 0 } { \frac { f ( x _ { 0 } + \Delta x ) - f ( x _ { 0 } ) } { \Delta x } } \Delta x $$ $$ \Rightarrow f ( x _ { 0 } ) = \operatorname* { l i m } _ { \Delta x \to 0 } f ( x _ { 0 } + \Delta x ) $$ $$ f ^ { \prime } ( 0 ) = \operatorname* { l i m } _ { x \to 0 } { \frac { f ( x ) - f ( 0 ) } { x - 0 } } = \operatorname* { l i m } _ { x \to 0 } { \frac { f ( x ) } { x } } = \operatorname* { l i m } _ { x \to 0 } { \frac { x ^ { 2 } D ( x ) } { x } } = \operatorname* { l i m } _ { x \to 0 } x D ( x ) = 0 $$ $$ F _ { 2 } ( 3 ) \cdot 1 \cdot \frac { 3 } { 4 } \times \frac { 5 } { 4 } \times \frac { 3 } { 4 } = \frac { 3 } { 4 } \times 3 . 1 \cdot \frac { 4 } { 4 } $$ (6)还记得在函数连续性那里的直观解释吗?现在把可导放进来,再看一遍。 存在是说,给了一个x,就有一个y对应在那里(见图3-2),它附近的点X们所对应的Y们,也是如此,它们只是在那里,无牵无挂;连续是说,Y们充分靠近y(见图3-3),它们彼此的距离小到无法用任何小的 ## 考研数学基础30讲·高等数学分册 正实数表达,只能用超实数“无穷小”来衡量,它们并不只是在那里,它们相依相偎;可导是说,它们不仅依偎在一起,而且Y们靠近y的速度不会比X们靠近x的速度慢,也就是速度一样或者速度更快(见图3-4) ![](images/99ad0b42b59ea81970a4086f4a242934483deea11eb81bc7193df783fe12f7cd.jpg) 图3-2 ![](images/03ed8d9a089949b880186b9a2e7a4d19669ee41844366cbfeb2637160560090c.jpg) 图3-3 ![](images/3458ea8440eeef4c9174e658e4ffd2e94ad44758382672c6b0ae54ba425a0e9c.jpg) 图3-4 所以,函数存在是y和Y们无牵无挂地待在那里;函数连续是y和Y们充分靠近;导函数存在是y和Y们不仅充分靠近,且靠近的速度更快.连续曲线不是曲线不断开,恰恰相反,它每一个位置都是断开的.就算Y们靠得更近,比如可导,也只是靠得更近而已,依然是断开的. ## 例3.1 (B)若f(x)是可导的奇函数,则f'(x)是偶函数 (C)若f(x)是可导的周期为T的周期函数,则f'(x)也是以T为周期的周期函数 (D)若f(x)是可导的有界函数,则f'(x)是有界函数 ## 解 应选(D). 对于选项(A),由导数定义,得 $$ { \begin{array} { r l } & { f ^ { \prime } ( - x ) = \underset { \Delta x 0 } { \operatorname* { l i m } } \frac { f ( - x + \Delta x ) - f ( - x ) } { \Delta x } = \underset { \Delta x 0 } { \operatorname* { l i m } } \frac { f ( x - \Delta x ) - f ( x ) } { \Delta x } } \\ & { \qquad = ( - 1 ) \underset { \frac { [ - \Delta x ] } { 4 0 } } { \operatorname* { l i m } } \frac { f ( x [ - \Delta x ] ) - f ( x ) } { \frac { [ - \Delta x ] } { 4 0 } } = - f ^ { \prime } ( x ) , } \end{array} } $$ 故f'(x)是奇函数. 对于选项(B),由导数定义,得 $$ \begin{array} { l } { f ^ { \prime } ( - x ) = \displaystyle \operatorname* { l i m } _ { \Delta x \to 0 } \frac { f ( - x + \Delta x ) - f ( - x ) } { \Delta x } } \\ { \displaystyle \quad = \operatorname* { l i m } _ { \Delta x \to 0 } - f ( x - \Delta x ) + f ( x ) } \\ { \displaystyle \quad = \operatorname* { l i m } _ { - \Delta x \to 0 } \frac { f ( x - \Delta x ) - f ( x ) } { - \Delta x } } \\ { \displaystyle \quad = f ^ { \prime } ( x ) \ , } \end{array} $$ 故f'(x)是偶函数. 对于选项(C),由导数定义,得 $$ f ^ { \prime } ( x + T ) = \operatorname* { l i m } _ { \Delta x \to 0 } { \frac { f ( x + T + \Delta x ) - f ( x + T ) } { \Delta x } } $$ $$ \begin{array} { l } { \displaystyle \frac { f ( x + T ) = f ( x ) } { \Delta x \to 0 } \operatorname* { l i m } _ { \Delta x \to 0 } \frac { f ( x + \Delta x ) - f ( x ) } { \Delta x } } \\ { = f ^ { \prime } ( x ) , , } \end{array} $$ 故f(x)也是以T为周期的周期函数. 对于选项(D),举反例: $f ( x ) = { \sqrt { x } } ( x \in ( 0 , 1 ] )$ 有界,而 $f ^ { \prime } ( x ) = { \frac { 1 } { 2 \sqrt { x } } } ( x \in ( 0 , 1 ] )$ 无界.应选(D). ## 选项(A),(B)结论的应用见注例1和注例2. 注例1设 $f ( x ) = \ln ( 1 - x ) - \ln ( 1 + x ) , - 1 < x < 1$ ,则 $f ^ { \prime \prime } ( 0 ) =$ 解 $f ( x ) = \ln { \frac { 1 - x } { 1 + x } }$ (每求导一次,奇偶性互换一次),故f"(x)是奇函数,所以 $f ^ { \prime \prime } ( 0 ) { = } 0$ 注例2设 $f ( x ) = { \frac { 1 } { 2 ^ { x } + 1 } } , x \in \mathbf { R }$ 则 $f ^ { ( 4 ) } ( 0 ) =$ 解 $f ( x ) = { \frac { 1 } { 2 ^ { x } + 1 } } - { \frac { 1 } { 2 } } + { \frac { 1 } { 2 } } = g ( x ) + { \frac { 1 } { 2 } }$ 因为 $g ( - x ) + g ( x ) = { \frac { 1 } { 2 ^ { - x } + 1 } } - { \frac { 1 } { 2 } } + { \frac { 1 } { 2 ^ { x } + 1 } } - { \frac { 1 } { 2 } } = { \frac { 2 ^ { x } } { 2 ^ { x } + 1 } } + { \frac { 1 } { 2 ^ { x } + 1 } } - 1 = 0$ ,所以g(x)是奇函数,于是 $g ^ { ( 4 ) } ( x )$ 是奇函数,即 $g ^ { ( 4 ) } ( 0 ) = 0$ ,所以 $f ^ { ( 4 ) } ( 0 ) = g ^ { ( 4 ) } ( 0 ) = 0$ ## 由例3.1结论,若 $f ( x ) = \sin ( \cos x ) + \cos ( \sin x )$ ,则 $f ^ { ( 5 ) } ( 2 \pi ) =$ 分析利用函数的奇偶性、周期性 复合函数奇偶性:内偶则偶,内奇同外. 解 $f ( x ) = \sin ( \cos x ) + \cos ( \sin x )$ 为偶函数,故 $f ^ { ( 5 ) } ( x )$ 为奇函数,因为f(x)的周期为2π,故 $f ^ { ( 5 ) } ( 2 \pi ) =$ $f ^ { ( 5 ) } ( 0 ) = 0$ 例3.2 设f(x)是二阶可导且以2为周期的奇函数, $f \left( { \frac { 1 } { 2 } } \right) > 0 , f ^ { \prime } \left( { \frac { 1 } { 2 } } \right) > 0$ ,记 $M = f \left( - { \frac { 1 } { 2 } } \right)$ $N = f ^ { \prime } { \left( { \frac { 3 } { 2 } } \right) } , K = f ^ { \prime } ( 0 )$ .则( )(A) $M < N < K$ (B) $M > N > K$ (C) $M < K < N$ (D) $M > K > N$ ## 解 应选(C). 由f(x)为奇函数,则 $f \left( - \frac { 1 } { 2 } \right) = - f \left( \frac { 1 } { 2 } \right) < 0$ .根据例3.1(B)选项的结论,知f'(x)为偶函数,由例3.1(A)选项的结论,知 $f ^ { \prime \prime } ( x )$ 为奇函数(事实上,若f(x)无穷阶可导,则每求导一次,奇偶性即互换一次),由 $f ^ { \prime \prime } ( x )$ 存在,故 $f ^ { \prime \prime } ( 0 ) { = } 0$ 必背结论 又 $f ^ { \prime } { \left( \frac { 1 } { 2 } \right) } > 0$ ,由例3.1(C)选项的结论,知f'(x)也是以2为周期的周期函数,则 $f ^ { \prime } \left( { \frac { 3 } { 2 } } \right) =$ $f ^ { \prime } \left( { \frac { 3 } { 2 } } - 2 \right) = f ^ { \prime } \left( - { \frac { 1 } { 2 } } \right) = f ^ { \prime } \left( { \frac { 1 } { 2 } } \right) > 0$ ,故 $f { \Biggl ( } - { \frac { 1 } { 2 } } { \Biggr ) } < f ^ { \prime \prime } ( 0 ) < f ^ { \prime } { \Biggl ( } { \frac { 3 } { 2 } } { \Biggr ) }$ 即 $M < K < N$ ,应选(C). 例3.3 设f(x)在x=0的某邻域内有定义,并且 $| f ( x ) | { \leqslant } 1 { - } \cos x$ ,则f(x)在x=0处( ) (A)极限存在但不连续 (B)连续但不可导(C)可导且f'(0)=0 (D)可导且 $f ^ { \prime } ( 0 ) \neq 0$ ## 解 应选(C). 可分为三个层次去做题. 第一层次:夹逼准则找极限. 因为 $0 \leqslant { \big | } f ( x ) { \big | } \leqslant 1 - \cos x$ ,且 $\operatorname* { l i m } _ { x \to 0 } ( 1 - \cos x ) = 0$ ,所以由夹逼准则知 $\operatorname* { l i m } _ { x \to 0 } \left| f ( x ) \right| = 0$ ,故 $\operatorname* { l i m } _ { x \to 0 } f ( x ) = 0$ 第二层次:特殊点找函数值. 将x=0代人所给不等式,有 $\vert f ( 0 ) \vert { \leqslant } 1 { - } \cos 0 { = } 0$ ,所以f(0)=0,故 $\operatorname* { l i m } _ { x \to 0 } f ( x ) = f ( 0 )$ ,得f(x)在 x=0处连续,且 $$ \mid f ( x ) - f ( 0 ) \mid = \mid f ( x ) - 0 \mid = \mid f ( x ) \mid \leqslant 1 - \cos x ~ . $$ 第三层次:夹逼准则找极限,此时极限是导数的定义. $$ 0 { \leqslant } \left| \frac { f ( x ) - f ( 0 ) } { x - 0 } \right| { \leqslant } \frac { 1 - \cos x } { | x | } ~ . $$ 因为 $\operatorname* { l i m } _ { x \to 0 } { \frac { 1 - \cos x } { \left| x \right| } } = \operatorname* { l i m } _ { x \to 0 } { \frac { { \frac { 1 } { 2 } } x ^ { 2 } } { \left| x \right| } } = 0$ ,再次使用夹逼准则,有 $\operatorname* { l i m } _ { x \to 0 } \left| { \frac { f ( x ) - f ( 0 ) } { x - 0 } } \right| = 0$ ,也即 $\operatorname* { l i m } _ { x \to 0 } { \frac { f ( x ) - f ( 0 ) } { x - 0 } } = 0$ 故f'(0)=0,应选(C). 方法总结)f(x)是抽象函数,利用抽象函数和具体函数的关系式,通过具体函数的信息去求抽象函数的点信息: 例3.4 设函数 $f ( x ) = ( \mathbf { e } ^ { x } - 1 ) ( \mathbf { e } ^ { 2 x } - 2 ) { \cdots } ( \mathbf { e } ^ { n x } - n )$ ,其中n为正整数,则f'(0)=().(A) $( - 1 ) ^ { n - 1 } ( n - 1 ) !$ (B) $( - 1 ) ^ { n } ( n - 1 ) !$ (C) $( - 1 ) ^ { n - 1 } n !$ (D) $( - 1 ) ^ { n } n !$ ## 解 应选(A). 关于多项式相乘函数在一个点处的导数问题 方法一利用导数的定义,有 $$ { \begin{array} { r l } { f ^ { \prime } ( 0 ) = \operatorname* { l i m } _ { x \to 0 } { \frac { f ( x ) - f ( 0 ) } { x - 0 } } = \operatorname* { l i m } _ { x \to 0 } { \frac { ( \mathrm { e } ^ { x } - 1 ) ( \mathrm { e } ^ { 2 x } - 2 ) \cdots ( \mathrm { e } ^ { n x } - n ) - 0 } { x } } } & { } \\ { = \operatorname* { l i m } _ { x \to 0 } { \frac { \mathrm { e } ^ { x } - 1 } { x } } \cdot \operatorname* { l i m } _ { x \to 0 } [ ( \mathrm { e } ^ { 2 x } - 2 ) \cdots ( \mathrm { e } ^ { n x } - n ) ] = ( - 1 ) ^ { n - 1 } ( n - 1 ) ! } & { . } \end{array} } $$ 方法二公式法. $$ f ^ { \prime } ( x ) = ( \mathrm { e } ^ { x } - 1 ) ^ { \prime } ( \mathrm { e } ^ { 2 x } - 2 ) \cdots ( \mathrm { e } ^ { \mathrm { i } x } - n ) + ( \mathrm { e } ^ { x } - 1 ) ( \mathrm { e } ^ { 2 x } - 2 ) ^ { \prime } \cdots ( \mathrm { e } ^ { \mathrm { i } x } - n ) + \cdots + ( \mathrm { e } ^ { x } - 1 ) ( \mathrm { e } ^ { 2 x } - 2 ) \cdots ( \mathrm { e } ^ { \mathrm { i } x } - n ) ^ { \prime } , $$ 故 $; f ^ { \prime } ( 0 ) = ( 1 - 2 ) \cdots ( 1 - n ) + 0 + \cdots + 0 = ( - 1 ) ^ { n - 1 } ( n - 1 ) !$ 方法三 令 $g ( x ) = ( \mathrm { e } ^ { 2 x } - 2 ) ( \mathrm { e } ^ { 3 x } - 3 ) \cdots ( \mathrm { e } ^ { n x } - n )$ (令不为0的项为g(x)),则 $f ( x ) = ( { \mathrm { e } } ^ { x } - 1 ) g ( x )$ ,于是$f ^ { \prime } ( x ) = \operatorname { e } ^ { x } g ( x ) + ( \mathbf { e } ^ { x } - 1 ) g ^ { \prime } ( x )$ ,故 $f ^ { \prime } ( 0 ) = g ( 0 ) + 0 = ( - 1 ) ^ { n - 1 } ( n - 1 ) !$ 注(1)多项相乘不建议用方法二,一方面多项相乘公式不一定知道,另一方面就算知道公式,计算也很烦琐. (2)针对方法三,关键: $\mathbf { e } ^ { 0 } - 1 = 0 , ( \mathbf { e } ^ { 0 } - 2 ) ( \mathbf { e } ^ { 0 } - 3 ) \cdots ( \mathbf { e } ^ { 0 } - n ) \neq 0$ 必背公式: $( u \nu ) ^ { \prime } = u ^ { \prime } \nu + u \nu ^ { \prime } .$ 必背公式应用: $\left[ ( \mathrm { e } ^ { x } - 1 ) g ( x ) \right] ^ { \prime } = \mathrm { e } ^ { x } g ( x ) + ( \mathrm { e } ^ { x } - 1 ) g ^ { \prime } ( x )$ 推广公式: $( u _ { 1 } u _ { 2 } u _ { 3 } ) ^ { \prime } = u _ { 1 } ^ { \prime } u _ { 2 } u _ { 3 } + u _ { 1 } u _ { 2 } ^ { \prime } u _ { 3 } + u _ { 1 } u _ { 2 } u _ { 3 } ^ { \prime }$ 例3.5 设f(x)在x=a处连续, $F ( x ) = f ( x ) \vert x - a \vert$ ,则f(a)=0是F(x)在 $x = a$ 处可导的)此题可当结论直接记位 (A)充要条件 (B)充分非必要条件(C)必要非充分条件 (D)既非充分又非必要条件 分析 $f ^ { \prime } ( x _ { 0 } )$ 存在其左导数 $f _ { - } ^ { \prime } ( x _ { 0 } )$ 和右导数 $f _ { + } ^ { \prime } ( x _ { 0 } )$ 均存在且相等. 解 应选(A). 由题意得, $$ F ( x ) = { \left\{ \begin{array} { l l } { - ( x - a ) f ( x ) , } & { x < a , } \\ { 0 , } & { x = a , } \\ { ( x - a ) f ( x ) , } & { x > a . } \end{array} \right. } $$ 又 $$ F _ { - } ^ { \prime } ( a ) = \operatorname * { l i m } _ { x a ^ { - } } \frac { - ( x - a ) f ( x ) } { x - a } = - \operatorname * { l i m } _ { x a ^ { - } } f ( x ) = - f ( a ) , $$ $$ F _ { _ { + } } ^ { \prime } ( a ) = \operatorname * { l i m } _ { x a ^ { + } } { \frac { ( x - a ) f ( x ) } { x - a } } = \operatorname * { l i m } _ { x a ^ { + } } f ( x ) = f ( a ) , $$ 故f(a)=0是 $F ( x )$ 在x=a处可导的充要条件,应选(A). 例3.6 设函数 $$ f _ { 1 } ( x ) = ( x ^ { 2 } - 1 ) \left| x ^ { 3 } + x ^ { 2 } - 2 x - 2 \right| , $$ $$ f _ { 2 } ( x ) = ( x ^ { 2 } - 1 ) \left. x ^ { 3 } - 2 x ^ { 2 } - x + 2 \right. , $$ $$ f _ { 3 } ( x ) = ( x ^ { 2 } - 1 ) \left| x ^ { 3 } + 3 x ^ { 2 } - 2 x - 6 \right| , $$ 将函数f(x)(i=1,2,3)的不可导点个数记为 $n _ { i }$ ,则(). (A) $n _ { 2 } < n _ { 1 } < n _ { 3 }$ (B) $n _ { 1 } < n _ { 2 } < n _ { 3 }$ (C) $n _ { 3 } < n _ { 2 } < n _ { 1 }$ (D) $n _ { 2 } < n _ { 3 } < n _ { 1 }$ 分析该题是例3.5结论的具体应用. ## 解 应选(A). 由例3.5可知,若(x)在 $\boldsymbol { x } = \boldsymbol { x } _ { 0 }$ 处连续,则 $f ( x ) = \big | x - x _ { 0 } \big | \varphi ( x )$ 在点 $x _ { 0 }$ 处可导的充分必要条件是$\varphi ( x _ { 0 } ) = 0$ 因式分解: $$ \begin{array} { r l } & { \quad \left| x ^ { 3 } + x ^ { 2 } - 2 x - 2 \right| } \\ & { \qquad \quad } \\ & { \qquad \quad = \left| x ^ { 2 } ( x + 1 ) - 2 ( x + 1 ) \right| } \\ & { \qquad \quad = \left| ( x ^ { 2 } - 2 ) ( x + 1 ) \right| } \\ & { \qquad \quad = \left| x + 1 \right| \left| x + \sqrt { 2 } \right| \left| x - \sqrt { 2 } \right| } \\ & { \qquad \quad f _ { 1 } ( x ) = ( x ^ { 2 } - 1 ) \frac { \left| x ^ { 3 } + x ^ { 2 } - 2 x - 2 \right| } { \left| x ^ { 3 } + x ^ { 2 } - 2 x - 2 \right| } = ( x + 1 ) ( x - 1 ) \left| ( x + \sqrt { 2 } ) ( x - \sqrt { 2 } ) ( x + 1 ) \right| } \\ & { \qquad \quad = ( x + 1 ) ( x - 1 ) \left| x + \sqrt { 2 } \right| \left| x - \sqrt { 2 } \right| \left| x + 1 \right| \ . } \end{array} $$ 当 $f _ { 1 } ( x ) = \left| x + { \sqrt { 2 } } \right| \left[ ( x + 1 ) ( x - 1 ) \left| x - { \sqrt { 2 } } \right| \left| x + 1 \right| \right] = \left| x + { \sqrt { 2 } } \right| Q _ { 1 } ( x )$ 时, $\mathscr { Q } _ { 1 } ( - \sqrt { 2 } ) \neq 0$ ,故 $x = - { \sqrt { 2 } }$ 是 $f _ { 1 } ( x )$ 的不可导点. 当 $f _ { 1 } ( x ) = \left| x - { \sqrt { 2 } } \right| \left[ ( x + 1 ) ( x - 1 ) \left| x + { \sqrt { 2 } } \right| \left| x + 1 \right| \right] = \left| x - { \sqrt { 2 } } \right| Q _ { 2 } ( x )$ 时, $\mathscr { Q } _ { 2 } ( \sqrt { 2 } ) \neq 0$ ,故 $x = { \sqrt { 2 } }$ 是 $f _ { 1 } ( x )$ 的不可导点 因式分解 $$ { \begin{array} { r l r l } { \ i \ . } & { } & & { \cdots \ } & { \cdots } \\ & { f _ { 2 } ( x ) = ( x ^ { 2 } - 1 ) \underbrace { { \Big | } x ^ { 3 } - 2 x ^ { 2 } - { \overline { { x + 2 { \Big | } } } } = ( x + 1 ) ( x - 1 ) { \big | } ( x + 1 ) ( x - 1 ) ( x - 2 ) { \big | } } _ { = ( x + 1 ) ( x - 1 ) = 1 } } & & { = { \Big | } x ^ { 2 } ( x - 2 ) - ( x - 2 ) { \Big | } } \\ & { } & & { = ( x - 1 ) ( x - 1 ) { \Big | } x - 2 { \Big | } { \Big | } x - 1 { \Big | } { \Big | } x + 1 { \Big | } \ . } & & { = { \Big | } ( x - 2 ) ( x ^ { 2 } - 1 ) { \Big | } } \\ & { } & & { = { \Big | } ( x - 2 ) ( x - 1 ) ( x + 1 ) { \Big | } \ . } \end{array} } $$ 当 $f _ { 2 } ( x ) = | x - 2 | [ ( x + 1 ) ( x - 1 ) | x - 1 | | x + 1 ] = | x - 2 | Q _ { 3 } ( x )$ 时, $Q _ { 3 } ( 2 ) \neq 0$ ,故x=2是f(x)的不可导点. $$ { \begin{array} { r l } & { f _ { 3 } ( x ) = ( x ^ { 2 } - 1 ) { \frac { { \big | } x ^ { 3 } + 3 x ^ { 2 } - 2 x - 6 { \big | } = ( x + 1 ) ( x - 1 ) { \big | } ( x + { \sqrt { 2 } } ) ( x - { \sqrt { 2 } } ) ( x + 3 ) { \big | } } { { \big | } x ^ { 3 } + 3 x ^ { 2 } - 2 x - 6 { \big | } } } \qquad { \mathrm { ~ i ~ f ~ } } x ^ { 3 } + 3 x ^ { 2 } \qquad \qquad } \\ & { \qquad = ( x + 1 ) ( x - 1 ) { \big | } x - { \sqrt { 2 } } { \big | } { \big | } x + { \sqrt { 2 } } { \big | } | x + 3 { \big | } ~ . } \\ & { \qquad = | x ^ { 2 } - 2 ( x + 3 ) { \big | } ~ } \end{array} } $$ 当 $f _ { 3 } ( x ) = \left| x + { \sqrt { 2 } } \right| \left[ ( x + 1 ) ( x - 1 ) \left| x - { \sqrt { 2 } } \right| \left| x + 3 \right| \right] = \left| x + { \sqrt { 2 } } \right| Q _ { 4 } ( x )$ 时, $\mathscr { Q } _ { 4 } ( - \sqrt { 2 } ) \neq 0$ =(x-√2)(x+√2)(x+3) $$ x = - { \sqrt { 2 } } $$ $$ f _ { 3 } ( x ) $$ 当 $f _ { 3 } ( x ) = \left| x - { \sqrt { 2 } } \right| \left[ ( x + 1 ) ( x - 1 ) \left| x + { \sqrt { 2 } } \right| \left| x + 3 \right| \right] = \left| x - { \sqrt { 2 } } \right| Q _ { 5 } ( x )$ 时, $\mathcal { Q } _ { s } ( \sqrt { 2 } ) \neq 0$ ,故 $x = { \sqrt { 2 } }$ 是 $f _ { 3 } ( x )$ 的不可导点. 当 $f _ { 3 } ( x ) = \left| x + 3 \right| \left[ ( x + 1 ) ( x - 1 ) \left| x - \sqrt { 2 } \right| \left| x + \sqrt { 2 } \right| \right] = \left| x + 3 \right| Q _ { 6 } ( x )$ 时, $Q _ { 6 } ( - 3 ) \neq 0$ ,故x=-3是 $f _ { 3 } ( x )$ 的不可导点. 所以 $f _ { 1 } ( x )$ 有两个不可导点 $x = - \sqrt { 2 }$ $x = { \sqrt { 2 } }$ : $f _ { 2 } ( x )$ 有一个不可导点x=2; $f _ { 3 } ( x )$ 有三个不可导点$x = - { \sqrt { 2 } }$ $x = { \sqrt { 2 } }$ ,x=-3.于是, $n _ { 2 } < n _ { 1 } < n _ { 3 }$ ,应选(A). (1)f(x)与|f(x)连续、可导的关系总结 ①设f(x)在 $x _ { 0 }$ 处连续,则|f(x)在 $x _ { 0 }$ 处连续;反之不真. ②设f(x)在 $x _ { 0 }$ 处可导,则 a. $f ( x _ { 0 } ) \neq 0 \Rightarrow { \big | } f ( x ) { \big | }$ 在 $x _ { 0 }$ 处可导且 $\begin{array} { r } { \Big [ \big | f ( x ) \big | \Big ] ^ { \prime } \Big | _ { x = x _ { 0 } } = \left\{ \begin{array} { l l } { f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) , \quad f ( x _ { 0 } ) > 0 , } \\ { - f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) , f ( x _ { 0 } ) < 0 . } \end{array} \right. } \end{array}$ $f ( x _ { 0 } ) = 0$ $\left\{ { \begin{array} { l } { f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) = 0 \Rightarrow { \big | } f ( x ) { \big | } } \\ { f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) \neq 0 \Rightarrow { \big | } f ( x ) { \big | } } \end{array} } \right.$ 在 $x _ { 0 }$ 处可导且 $[ | f ( x ) | ] ^ { \prime } | _ { x = x _ { 0 } } = 0$ 在 $x _ { 0 }$ 处不可导.有 (2) f(x)在 $x _ { 0 }$ 处连续 $\Rightarrow \left| f ( x ) \right|$ 在 $x _ { 0 }$ 处必连续,为什么? 因为在 $x _ { 0 }$ 处,f(x)的微观性态图(放大足够多倍)如图3-5(a)-(c)所示 ![](images/822c4ade79714b47d1df63f60221b117238a06c7c5cafad8354515475b2e0e8e.jpg) (a) ![](images/55c90bd678a99138b92883564e61603789947c452700e276ba7222682e643814.jpg) (b) ![](images/19639b2e0d77a73933e131f020721e1a6a65394fbe18dcd65c4dc615d55d36a2.jpg) C) 而|f(x)如图3-6(a)(c)所示 ![](images/7951a476e0e3312e915e0c69fd4a8e610397a731ef54101e7fe16182350f1295.jpg) 图3-5 (a) ![](images/15b8ac03b72994aded10a891a11297276def335e1d3d58b060a1ffc31016cffa.jpg) (b) 图3-6 ![](images/168919ffd5b952f3d8ea278fe8617a4ab259e7a03a9123876fb928f017c0b0f0.jpg) (C) 点点相依相偎的图3-5(a)-(c),加上绝对值后依然相依相偎成为图3-6(a)-(c),故成立(无论是还是,只要相依相偎即可).为什么反过来不对?很简单,你看|f(x)相依相偎,连续[见图3-7(b)],可f(x)却相距甚远,自然不连续[见图3-7(a)]. ![](images/ac94010541b886c0fb2324776ba18c53ad42071811fe44c21168f78e3ac2417d.jpg) (a) ![](images/41c34f2a4e99f8dadb96ea08e8826eb6a75555b743318864536baf743e2cd331.jpg) 图3-7 (b) (3)f(x)在 $\boldsymbol { x } _ { 0 }$ 处可导 $\neq \left| f ( x ) \right|$ 在 $x _ { 0 }$ 处可导 比如,f(x)在 $x _ { 0 }$ 点处的微观性态图如图3-8(a)所示(放大足够多倍),其在 $x _ { 0 }$ 处可导,则$\left| f ( x ) \right|$ 如图3-8(b)所示 ![](images/272efbdfe5ed51e80f29acdc916e0ef722944294b8723310008fa645013b674e.jpg) (a) ![](images/4f2bf964b84dd6b397164a0d094ff56e711f88b486126f97d6a9b00c4b93d782.jpg) 图3-8 (b) 如果说连续,f(x)在 $x _ { 0 }$ 处连续⇒|f(x))在 $x _ { 0 }$ 处连续,是的,点与点就是相依相偎在一起的,正如(2)所述.但说可导,不仅要相依相偎,而且要 $\operatorname* { l i m } _ { x \to x _ { 0 } } { \frac { f ( x ) - f ( x _ { 0 } ) } { x - x _ { 0 } } }$ 存在(唯一的数),也就是f(x)相依相偎到 $f ( x _ { 0 } )$ 的速度要不比 $x \to x _ { 0 }$ 的速度慢.(①若快,则 $\operatorname* { l i m } _ { x \to x _ { 0 } } { \frac { f ( x ) - f ( x _ { 0 } ) } { x - x _ { 0 } } } = 0$ ;②若同阶,则$\operatorname* { l i m } _ { x \to x _ { 0 } } { \frac { f ( x ) - f ( x _ { 0 } ) } { x - x _ { 0 } } } = A \neq 0 \ .$ 请看图3-8(a)和图3-8(b),对于|f(x), $\operatorname* { l i m } _ { x \to x _ { 0 } } { \frac { \left| f ( x ) \right| - \left| f ( x _ { 0 } ) \right| } { x - x _ { 0 } } } < 0 ( \searrow )$ 而 $\operatorname* { l i m } _ { x \to x _ { 0 } } { \frac { \left| f ( x ) \right| - \left| f ( x _ { 0 } ) \right| } { x - x _ { 0 } } } > 0$ $^ ( . . . \cdot ) ,$ 故 $\operatorname* { l i m } _ { x \to x _ { 0 } } { \frac { \left| f ( x ) \right| - \left| f ( x _ { 0 } ) \right| } { x - x _ { 0 } } }$ 不存在,|f(x)|在 $x _ { 0 }$ 处不可导,即若f(x)在 $x _ { 0 }$ 处可导, $f ( x _ { 0 } ) = 0$ $f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) \neq 0$ ,则|f(x)|在 $x _ { 0 }$ 处必不可导.反例同(2). 现在,试试看,你应该可以清楚回答了:若f(x)在 $x _ { 0 }$ 处可导,且 $f ( x _ { 0 } ) \neq 0$ 则|f(x)在 $x _ { \mathfrak { o } }$ 处必可导,如图3-9(a),图3-9(b)所示 ![](images/c4e70c5aba300e2d78933c4e117dd5b512629726f2bb56e09b8e7976c226963c.jpg) (a) ![](images/f0b0016fda11d80f6e239ab912855f112bced170cd07ad3ef21f54831c610b2b.jpg) (b) 图3-9 提示:对于连续或可导函数,只要 $f ( x _ { 0 } ) \ ( < ) \ 0$ ,无论 $f ( x _ { 0 } )$ 与0的距离有多小,它旁边相依相偎的f(x)一定 $( { \stackrel { > } { < } } ) 0$ ,考研中常用这一点 例3.7 设函数f(x)处处可导,f(0)=-1,f(0)=1,令 $g ( x ) = \lvert f ( x - 1 ) \rvert$ ,则(). (A)g(x)在x=0处必可导 (B)g(x)在x=0处必不可导 (C)g(x)在x=1处必可导 (D)g(x)在x=1处必不可导 ## 解 应选(C). 因为f(x)处处可导,所以 $g ( x ) = \lvert f ( x - 1 ) \rvert$ 可能不可导的点有且仅有f(x-1)=0的点,而当x=0时,f(0-1)的值不得而知,故g(x)可能可导也可能不可导;当x=1时,f(1-1)=f(0)≠0,所以g(x)在x=1处必可导. ## ②导数的几何意义 函数y=f(x)在点 $x _ { 0 }$ 处的导数值 $f ^ { \prime } ( x _ { 0 } )$ 就是曲线 $y = f ( x )$ 在点 $( x _ { 0 } , y _ { 0 } )$ 处切线(见图3-10)的斜率k,即 $k = f ^ { \prime } ( x _ { 0 } )$ ,于是曲线y=f(x)在点 $( x _ { 0 } , y _ { 0 } )$ 处的切线方程为 $y - y _ { 0 } = f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) ( x - x _ { 0 } )$ ![](images/0648dd27cfc9daade6bdec3c980ea3b08e4e8ca6e7e339ce2b5df46314ec9a6b.jpg) 什么是切线?它就像一把锋利无比的刀,“嗖”地切过点$( x _ { 0 } , y _ { 0 } )$ ,在此瞬间,切线的方向就是点 $( x _ { 0 } , y _ { 0 } )$ 运动的方向.想想看,掷铁饼(作为质点)时,运动员旋转轨迹的每一点的切线方向就是铁饼那一瞬时的运动方向.在那一瞬时脱手,铁饼就会沿着该点的切线方向飞出. 图3-10 法线方程为 $$ y - y _ { 0 } = - \frac { 1 } { f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) } ( x - x _ { 0 } ) ( f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) \neq 0 ) ~ . $$ 注切线存在不代表导数存在,但导数存在切线一定存在注例1研究y=f(x)=|x在x=0处的切线问题.解从x=0出发,取增量△x,有 $\Delta y = f ( 0 + \Delta x ) - f ( 0 ) = \left| \Delta x \right|$ $\Delta x > 0$ 时, $\Delta y = \Delta x$ $f _ { + } ^ { \prime } ( 0 ) = \operatorname* { l i m } _ { \Delta x \to 0 } \frac { \Delta y } { \Delta x } = 1 \frac { \mathrm { i } \mathcal { Z } } { - } k _ { + }$ $\Delta x < 0$ 时, $\Delta y = - \Delta x$ $f _ { - } ^ { \prime } ( 0 ) = \operatorname* { l i m } _ { \Delta x 0 } \frac { \Delta y } { \Delta x } = - 1 \frac { \mathrm { i } \overrightarrow { \mathrm { i } } } { \mathrm { i } } k _ { - }$ ![](images/b53417ebaa0957764c7c217616f41034718295abd6b4ae1a4399e5040409e99d.jpg) 图3-11 如图3-11所示,曲线 $y = f ( x ) = \left| x \right|$ 在原点0处出现了两条单侧切线,这两条单侧切线形成了一 个角,数学上称这里的原点O为一个角点.不过,虽然此曲线在角点0处有两条单侧切线,但按照 前面讲到的f(x)在点 $x _ { 0 }$ 处可导的充要条件,这里的 $f _ { + } ^ { \prime } ( 0 ) = k _ { + } \neq k _ { - } = f _ { - } ^ { \prime } ( 0 )$ ,显然f(0)不存在,所以 我们说 $y = f ( x ) = \left| x \right|$ 在原点O处不可导,也就没有切线.注例2研究 $y = f ( x ) = x ^ { \frac { 1 } { 3 } }$ 在 x=0处的切线问题 解显然,在x=0处 $\frac { \Delta y } { \Delta x } = \frac { f ( 0 + \Delta x ) - f ( 0 ) } { \Delta x } = \frac { ( \Delta x ) ^ { \frac { 1 } { 3 } } } { \Delta x } = \frac { 1 } { ( \Delta x ) ^ { \frac { 2 } { 3 } } } .$ 当 $\Delta x > 0$ □ $f _ { + } ^ { \prime } ( 0 ) = \operatorname* { l i m } _ { \Delta x \to 0 ^ { + } } \frac { 1 } { ( \Delta x ) ^ { \frac { 2 } { 3 } } = \sqrt [ 3 ] { ( \Delta x ) ^ { 2 } } }$ (其中(△x)²>0) $\Delta x < 0$ 时, $f _ { - } ^ { \prime } ( 0 ) = \operatorname* { l i m } _ { \Delta x 0 } \frac { 1 } { ( \Delta x ) ^ { \frac { 2 } { 3 } } } = + \infty$ + ![](images/2d2b4deddffef589a3dc86680a26bbf9d7270a087c5380672ecd28a2eab01b3b.jpg) 这样的结果称为无穷导数:又±被叫作广义的数,所以无穷导数在有些数学场合也可被视为导数存在的特殊情形.不过要强调的是,学习“高等数学”这门课程的考生,还是将无穷导数视为导数不存在为好,因为这是“高等数学”里的“规矩”. 图3-12 还要指出,如图3-12和图3-13所示, $y = f ( x ) = x ^ { \frac { 1 } { 3 } }$ 与 $y = f ( x ) = - x ^ { \frac { 1 } { 3 } }$ 銀在 $\scriptstyle x = 0$ 处有垂直于x轴的切线 $\scriptstyle x = 0$ .我们说,若曲线 $y = f ( x )$ 在点 $P ( x _ { 0 } , y _ { 0 } )$ 处 有垂直于x轴的切线,则等价于 ![](images/9979e3c9797a6d9723c1fb014fc277cd7c62509a06beb2d3510b4a8d7e56b90a.jpg) $$ f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) = + \infty \frac { \sqrt { 3 } } { 3 } - \infty ( \frac { 1 } { 3 } \pi \mp \frac { \Xi } { 3 } \frac { 1 5 } { 3 } + \frac { 3 } { 3 } \times \frac { 1 } { 3 } ) . $$ 图3-13 总结: $\enclose{circle} { 1 } f _ { + } ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) \neq f _ { - } ^ { \prime } ( x _ { 0 } )$ ,出现角点(尖点),则f(x)在 $x _ { 0 }$ 处不可导,没有切线; ②f(x)在点 $x _ { 0 }$ 的导数是无穷导数时,在该点有切线但无导数。 例3.8 设曲线 $y = f ( x ) = x ^ { n }$ 在点(1,1)处的切线与x轴的交点为 $( \xi _ { n } , 0 )$ ,则 $\operatorname* { l i m } _ { n \to \infty } f ( \xi _ { n } ) =$ 分析由 $f _ { n } ( x ) = x ^ { n }$ (其中 $\{ f _ { n } ( x ) \}$ 是函数列),知 $$ \begin{array} { c } { { f _ { 1 } ( x ) = x ^ { 1 } \Rightarrow f _ { 1 } ^ { \prime } ( 1 ) = 1 \ , } } \\ { { { } } } \\ { { f _ { 2 } ( x ) = x ^ { 2 } \Rightarrow f _ { 2 } ^ { \prime } ( 1 ) = 2 \ , } } \\ { { { } } } \\ { { \cdots \cdots \cdots } } \\ { { { } } } \\ { { f _ { n } ( x ) = x ^ { n } \Rightarrow f _ { n } ^ { \prime } ( 1 ) = n \ . } } \end{array} $$ 解 应填 $\frac { 1 } { \mathbf { e } }$ 由于 $f ^ { \prime } ( 1 ) = { \frac { \mathrm { d } y } { \mathrm { d } x } } { \bigg | } _ { x = 1 } = n x ^ { n - 1 } { \Big | } _ { x = 1 } = n , n = 1 , 2 , \cdots$ ,故过点(1,1)的切线方程为 $y - 1 = n ( x - 1 )$ 令 $y = 0$ 得 $x = \xi _ { n } = 1 - { \frac { 1 } { n } }$ .于是 $$ \operatorname* { l i m } _ { n \to \infty } f ( \xi _ { n } ) = \operatorname* { l i m } _ { n \to \infty } \left( 1 - { \frac { 1 } { n } } \right) ^ { n } = { \frac { 1 } { \mathrm { e } } } \ . $$ 函数f(x)在点 $x _ { 0 }$ 处的二阶导数为 $$ f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) = \operatorname* { l i m } _ { \Delta x \to 0 } { \frac { f ^ { \prime } ( x _ { 0 } + \Delta x ) - f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) } { \Delta x } } { \frac { { \vec { \mathbf { z } } } { \hat { \mathbf { \zeta } } } } { \mathbf { z } } } f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) = \operatorname* { l i m } _ { x \to x _ { 0 } } { \frac { f ^ { \prime } ( x ) - f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) } { x - x _ { 0 } } } \ . $$ 函数f(x)在点 $x _ { 0 }$ 处的n(n为大于2的整数)阶导数为 $$ f ^ { ( n ) } ( x _ { 0 } ) = \operatorname* { l i m } _ { \Delta x \to 0 } { \frac { f ^ { ( n - 1 ) } ( x _ { 0 } + \Delta x ) - f ^ { ( n - 1 ) } ( x _ { 0 } ) } { \Delta x } } { \frac { { \bar { \mathbf { g } } } { \bar { \mathbb { X } } } } { \mathbf { \bar { \mathbf { X } } } } } { \Bigg [ } f ^ { ( n ) } ( x _ { 0 } ) = \operatorname* { l i m } _ { x \to x _ { 0 } } { \frac { f ^ { ( n - 1 ) } ( x ) - f ^ { ( n - 1 ) } ( x _ { 0 } ) } { x - x _ { 0 } } } { \Bigg ] } \cdots $$ 写法: $f ^ { \prime } ( x ) , f ^ { \prime } ( x ) , f ^ { \prime \prime } ( x )$ ,当 $n \geqslant 4$ 时,要写 $f ^ { ( n ) } ( x )$ 注(1)如果f(x)在点 $x _ { \mathfrak { o } }$ 处有二阶导数,则f(x)在 $x _ { 0 }$ 的某个邻域内有一阶导数且 $f ^ { \prime } ( x )$ 在 $x _ { 0 }$ 处连续. $$ \mathcal { Q } \star o f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) = \operatorname* { l i m } _ { x x _ { 0 } } \frac { f ^ { \prime } ( x ) - f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) } { x - x _ { 0 } } = a \ ( \rlap / \ast \frac { \lambda } { \lambda } \neq \pmb { \mathscr { Q } } ) , $$ $$ \emptyset | \operatorname* { l i m } _ { x x _ { 0 } } [ f ^ { \prime } ( x ) - f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) ] = \operatorname* { l i m } _ { x x _ { 0 } } { \frac { f ^ { \prime } ( x ) - f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) } { x - x _ { 0 } } } ( x - x _ { 0 } ) = 0 \ . $$ $$ \ell | \operatorname * { l i m } _ { x x _ { 0 } } f ^ { \prime } ( x ) = f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) \ , \frac { 1 } { \ell x } f ^ { \prime } ( x ) \neq x _ { 0 } \ \xi ( \cdot \pm \frac { \mu } { 4 } \ k ) \neq $$ $$ 7 9 0 0 k m - 1 4 9 = 3 1 9 1 0 - 1 1 9 1 = 3 1 3 9 k m $$ (2)如果f(x)在点 $x _ { 0 }$ 处有n阶导数,则f(x)在 $\boldsymbol { x } _ { 0 }$ 的某个邻域内有1\~(n-1)阶的各阶导数. 总结:f(x)存在=f(x)在 $x _ { 0 }$ 附近有定义且在 $x _ { 0 }$ 处连续; $f ^ { \prime \prime } ( x _ { 0 } )$ 存在→f(x)在 $x _ { 0 }$ 附近有定义且在 $x _ { 0 }$ 处连续; $f ^ { ( n ) } ( x _ { 0 } ) \mathcal { H } \mathcal { H } \Rightarrow f ^ { ( n - 1 ) } ( x )$ 在 $x _ { 0 }$ 附近有定义且在 $x _ { 0 }$ 处连续, 例3.9 设f(x)在 $\boldsymbol { x } = \boldsymbol { x } _ { 0 }$ 处二阶可导,且 $f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) = 0 , f ^ { \prime \prime } ( x _ { 0 } ) \neq 0$ .证明: (1)若 $f ^ { \prime \prime } ( x _ { 0 } ) < 0$ ,则f(x)在 $x _ { 0 }$ 处取得极大值; (2)若 $f ^ { \prime \prime } ( x _ { 0 } ) > 0$ ,则f(x)在 $x _ { 0 }$ 处取得极小值. 分析概念题. 必背公式来源:函数极限的局部保号性. $$ \operatorname * { l i m } _ { x x _ { 0 } } f ( x ) = A < 0 \xrightarrow { x \in ( x _ { 0 } - \delta , x _ { 0 } ) \bigcup ( x _ { 0 } , x _ { 0 } + \delta ) } f ( x ) < 0 \ . $$ $$ \operatorname * { l i m } _ { x x _ { 0 } } f ( x ) = A > 0 \xrightarrow { x \in ( x _ { 0 } - \delta , x _ { 0 } ) \bigcup ( x _ { 0 } , x _ { 0 } + \delta ) } f ( x ) > 0 \ . $$ 必背公式应用: $$ \operatorname* { l i m } _ { x \to x _ { 0 } } { \frac { f ^ { \prime } ( x ) - f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) } { x - x _ { 0 } } } { \overset { < } ( } > 0 \Rightarrow { \frac { f ^ { \prime } ( x ) - f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) } { x - x _ { 0 } } } { \overset { < } ( } > ) ^ { 0 } \ . $$ ![](images/8521913ab3cfc0245cb4df8ae1120f12d3cf5ae288e8718db0c4d54e19790f88.jpg) (1)因 $f ^ { \prime \prime } ( x _ { 0 } ) < 0$ ,故按二阶导数的定义有 $$ f ^ { \prime \prime } ( x _ { 0 } ) = \operatorname * { l i m } _ { x x _ { 0 } } { \frac { f ^ { \prime } ( x ) - f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) } { x - x _ { 0 } } } < 0 \ . $$ 根据函数极限的局部保号性,存在 $x _ { 0 }$ 的去心邻域 $\mathring { U } ( x _ { 0 } , \delta )$ ,当 $x \in \mathring { U } ( x _ { 0 } , \delta )$ 时,有 $\frac { f ^ { \prime } ( x ) - f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) } { x - x _ { 0 } } < 0$ 因为 $f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) = 0$ ,所以上式为 ${ \frac { f ^ { \prime } ( x ) } { x - x _ { 0 } } } < 0$ .从而当 $x \in \mathring { U } ( x _ { 0 } , \delta )$ 时,f(x)与 $\boldsymbol { x } - \boldsymbol { x } _ { 0 }$ 符号相反.当 $x - x _ { 0 } < 0$ 时, $f ^ { \prime } ( x ) > 0$ ;当 $x - x _ { 0 } > 0$ 时, $f ^ { \prime } ( x ) < 0$ .根据判别极值的第一充分条件,f(x)在点 $x _ { 0 }$ 处取得极大值. (2)因 $f ^ { \prime \prime } ( x _ { 0 } ) > 0$ ,故按二阶导数的定义有 $$ f ^ { \prime \prime } ( x _ { 0 } ) = \operatorname * { l i m } _ { x x _ { 0 } } \frac { f ^ { \prime } ( x ) - f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) } { x - x _ { 0 } } > 0 . $$ 根据函数极限的局部保号性,存在 $x _ { 0 }$ 的去心邻域 $\mathring { U } ( x _ { 0 } , \delta )$ ,当 $x \in \overset { \circ } { U } ( x _ { 0 } , \delta )$ 时,有 $\frac { f ^ { \prime } ( x ) - f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) } { x - x _ { 0 } } > 0$ 因为 $f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) = 0$ ,所以上式为 ${ \frac { f ^ { \prime } ( x ) } { x - x _ { 0 } } } > 0$ .从而当 $x \in \mathring { U } ( x _ { 0 } , \delta )$ 时, $f ^ { \prime } ( x )$ 与 $\boldsymbol { x } - \boldsymbol { x } _ { 0 }$ 符号相同.当 $x - x _ { 0 } < 0$ 时,$f ^ { \prime } ( x ) < 0$ ;当 $x - x _ { 0 } > 0$ 时, $f ^ { \prime } ( x ) > 0$ .根据判别极值的第一充分条件,f(x)在点 $x _ { 0 }$ 处取得极小值. ## 4微分的概念 一元函数可徽可导 (1)引例. 如图3-14所示,设正方形边长为1,当其边长增加△x时,它的面积S增加了 $$ \begin{array} { c } \overline { { { \oplus } } } \vec { \mathfrak { q } } . \vec { \mathfrak { x } } \langle \mathcal { U } \not \circ \not \exists \ \frac { 1 } { 2 } \not \equiv \not \underline { { { \langle \not \circ \mathfrak { u } \not \circ \not \langle \mathit { u } \not \circ \mathit { u } \not \circ \mathit { u } \not \circ \mathit { u } \not \circ \mathit { u } \not \circ \mathit { u } \not \circ \mathit { u } \not \circ \mathit { u } \not \circ \mathit { u } \not \circ \mathit { u } \not \circ \mathit { u } \not \circ \mathit { u } \not \circ \mathit { u } \not \circ \mathit { u } \not \circ \mathit { u } \not \circ \mathit { u } \not \circ \mathit { u } \not \circ \mathit { u } \not \circ \mathit { u } \not \circ \mathit { u } \not \circ \mathit { u } \not \circ } } } \\ { { \neg \not \equiv \left( 1 + \Delta x \right) ^ { 2 } - 1 ^ { 2 } = \underline { { { 2 \Delta x } } } + \left( \Delta x \right) ^ { 2 } \ . \ \not \simeq \left( 1 + \Delta x \right) ^ { 2 } . } } \end{array} $$ ![](images/1f20974d59e4a4b4962b1f63f161063a6bae3f7536599f9351a9cb8c31810a8c.jpg) 上述面积的增量△S由两部分组成,一部分是2△x(图3-14中两个小长 图3-14 方形的面积),它是△x的一次项;另一部分是 $( \Delta x ) ^ { 2 }$ (图3-14中右上角小正方形的面积),它满足$\operatorname* { l i m } _ { \Delta x \to 0 } { \frac { ( \Delta x ) ^ { 2 } } { \Delta x } } = 0$ ,即 $( \Delta x ) ^ { 2 } = o ( \Delta x )$ .故 $\Delta S = 2 \Delta x + o ( \Delta x )$ ,2△x为增量的主要部分,也叫线性主部, $o ( \Delta x )$ 为△x→0时△x的高阶无穷小,是误差,当△x足够小时,有 $\Delta S \approx 2 \Delta x$ (2)概念. 设函数 $y = f ( x )$ 在点 $x _ { 0 }$ 的某邻域内有定义,且 $x _ { 0 } + \Delta x$ 在该邻域内,对于函数增量 $$ \Delta y = f ( x _ { 0 } + \Delta x ) - f ( x _ { 0 } ) , $$ 若存在与△x无关的常数A,使得 $$ \Delta y = A \Delta x + o ( \Delta x ) \ , \qquad \Delta y = \mathrm { d } y + o ( \Delta x ) $$ 其中o(△x)是在△x→0时比△x更高阶的无穷小,则称f(x)在点 $x _ { 0 }$ 处可微,并把增量的主要部分A△x称为线性主部,也叫作f(x)在点 $x _ { 0 }$ 处的微分,记 $\left. \mathrm { d } y \right| _ { x = x _ { 0 } } = A \Delta x$ 或 $\left. \mathrm { d } y \right| _ { x = x _ { 0 } } = f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) \mathrm { d } x$ 1 可微可导的证明: $$ \begin{array} { r l } & { f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) = \displaystyle \operatorname* { l i m } _ { \Delta x \to 0 } \frac { \Delta y } { \Delta x } = \operatorname* { l i m } _ { \Delta x \to 0 } \frac { A \Delta x } { \Delta x } + \operatorname* { l i m } _ { \Delta x \to 0 } \frac { O ( \Delta x ) } { \Delta x } = A \mathrm { ~ , } } \\ & { \oplus \displaystyle \# \# \mathcal { C } _ { q } ^ { \dagger } \neq \omega \mathrm { d } y \vert _ { x = x _ { 0 } } = A \ast \Delta x = f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) \Delta x \mathrm { ~ , } } \\ & { \stackrel { \mathcal { K } } { \to } \displaystyle \frac { \mathrm { d } x = \Delta x } { \sqrt { \mathrm { ~ } } } , \frac { \mathrm { d } x } { \sqrt { \mathrm { ~ } } } \mathbb { d } y \vert _ { x = x _ { 0 } } = f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) \mathrm { d } x } \\ & { \stackrel { \mathrm { A r ~ o d u } } { \to } \mathrm { d } x + o ( \Delta x ) \mathrm { ~ , ~ } \frac { \mathrm { d } y } { \mathrm { d } x } \mathrm { ~ , } \Delta x = \mathrm { d } x } \\ & { \qquad \quad \times \mathrm { d } \mathrm { ~ 1 } } \\ & { \qquad \mathrm { 1 } \ast \Delta x \quad 0 } \end{array} $$ ## 注(1)可微的判别 ①写增量 $\Delta y = f ( x _ { 0 } + \Delta x ) - f ( x _ { 0 } )$ ②写线性增量 $A \Delta x = f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) \Delta x$ ③作极限 $\operatorname* { l i m } _ { \Delta x \to 0 } { \frac { \Delta y - A \Delta x } { \Delta x } } \Leftrightarrow \Delta y = A \Delta x + o ( \Delta x )$ 若该极限等于0,则y=f(x)在点 $x _ { 0 }$ 处可微,否则不可微。 (2)从上述判别步骤可以看出,用形式简单的“线性增量 $A \Delta x ^ { n }$ 去代替形式复杂的“增量 $\Delta y ^ { \prime \prime }$ 且其误差 $\ " \Delta y - A \Delta x \ "$ 是o△x),这就是说,用“简单的量”代替了“复杂的量”,且产生的误差又可以忽略不计,这就是可微的含义. >判别可微首先考虑(3),若没有则结合厂(x)的信息考虑(1) (3) ${ } ^ { \mathfrak { a } } f ( x )$ 在点 $x _ { 0 }$ 处可微”与“f(x)在点 $x _ { \mathfrak { o } }$ 处可导”互为充要条件,故判别f(x)在点 $x _ { 0 }$ 处是否可微可以转化为判别其在点 $x _ { 0 }$ 处是否可导,这样的话考生会比较熟悉. (4)可微的几何意义 若f(x)在点 $x _ { 0 }$ 处可微,则在点 $( x _ { 0 } , y _ { 0 } )$ 附近可以用切线段近似代替曲线段,这是可微的几何意义。 (5)图3-15可以较好地帮助考生理解以上论述. ![](images/0f7c17ea5fe753295e2b83c63cabce5bd3bf69c98ff238360868cb45341c624f.jpg) 图3-15 例3.10 设函数y=f(x)在任意点x处的增量 $\Delta y = \frac { y \Delta x } { x + \sqrt { x ^ { 2 } + y ^ { 2 } } } + o ( \Delta x )$ ,且f(0)=1,则$y = f ( x )$ 在点x=0处的微分dy=(). (A)0 (B)dx (C)2dx (D) 3dx 分析概念题,转化成导数 $\frac { \mathrm { d } y } { \mathrm { d } x }$ 代入数值即可. ## 解 应选(B). 由 $\Delta y = \frac { y \Delta x } { x + \sqrt { x ^ { 2 } + y ^ { 2 } } } + o ( \Delta x )$ ,知 $\frac { \mathrm { d } y } { \mathrm { d } x } = y ^ { \prime } = \frac { y } { x + \sqrt { x ^ { 2 } + y ^ { 2 } } }$ ,又f(0)=1,可得y(0)=1,进而 $\left. \mathrm { d } y \right| _ { x = 0 } =$ $y ^ { \prime } ( 0 ) \mathrm { d } x = \mathrm { d } x$ ,应选(B). 例3.11 设函数f(u)可导,且 $y = f ( x ^ { 2 } )$ ,当自变量x在x=-1处取得增量 $\Delta x = - 0 . 1$ 时,相应的函数增量△y的线性主部为0.1,则f'(1)=().(A)-1 (B)0.1 (C)0.5 (D)1 分析概念题.对复合函数 $y = f [ g ( x ) ]$ 求导,有 $y ^ { \prime } { = } f ^ { \prime } [ g ( x ) ] { \bullet } g ^ { \prime } ( x )$ 必背公式来源: $\Delta y = A \Delta x + o ( \Delta x )$ ,其中 $\mathrm { d } y = A \Delta x = y ^ { \prime } \mathrm { d } x$ 为线性主部. 本题依然是考查微分的定义.函数的微分是函数增量的线性主部,且 $\mathrm { d } y = y ^ { \prime } \mathrm { d } x = y ^ { \prime } \Delta x$ ,而 $$ \mathrm { d } y = f ^ { \prime } ( x ^ { 2 } ) \mathrm { d } ( x ^ { 2 } ) = 2 x f ^ { \prime } ( x ^ { 2 } ) \mathrm { d } x = 2 x f ^ { \prime } ( x ^ { 2 } ) \Delta x , $$ 因此,由0.1=-2f'(1)·(-0.1),可得f'(1)=0.5,故选(C). 题一练设函数f(x)在x=1处可导,且△f(l)是f(x)在增量为△x时的函数值增量,则 $\operatorname* { l i m } _ { \Delta x \to 0 } { \frac { \Delta f ( 1 ) - \mathrm { d } f { \big | } _ { x = 1 } } { \Delta x } } =$ ( ).(A)f() (B)1 (C)8 (D)0 分析 $\Delta y = \mathrm { d } y + o ( \Delta x )$ ,则 $\Delta y - \mathrm { d } y = o ( \Delta x )$ ,故 $\Delta f ( x ) - \mathrm { d } [ f ( x ) ] = o ( \Delta x )$ 由于 $\Delta f ( 1 ) = f ( 1 + \Delta x ) - f ( 1 )$ ,故 $\operatorname* { l i m } _ { \Delta x \to 0 } { \frac { \Delta f ( 1 ) } { \Delta x } } = \operatorname* { l i m } _ { \Delta x \to 0 } { \frac { f ( 1 + \Delta x ) - f ( 1 ) } { \Delta x } } = f ^ { \prime } ( 1 )$ ,又 $$ \operatorname* { l i m } _ { \Delta x \to 0 } \frac { \mathrm { d } f \big | _ { x = 1 } } { \Delta x } = \operatorname* { l i m } _ { \Delta x \to 0 } \frac { f ^ { \prime } ( 1 ) \mathrm { d } x } { \Delta x } = \operatorname* { l i m } _ { \Delta x \to 0 } \frac { f ^ { \prime } ( 1 ) \Delta x } { \Delta x } = f ^ { \prime } ( 1 ) , $$ 于是,原式 $= f ^ { \prime } ( 1 ) - f ^ { \prime } ( 1 ) = 0$ 注在微分概念中,由 $\Delta y = A \Delta x + o ( \Delta x )$ 得 $\mathrm { d } y = A \Delta x$ 故由 $\Delta x = 1 \cdot \Delta x + o ( \Delta x )$ 得 $\mathrm { d } x = 1 \cdot \Delta x$ 也就有$\mathrm { d } y = A \Delta x = A \mathrm { d } x$ 线性主部 ## 习题 3.1设 $f ( x ) = \left\{ { \frac { 1 - \cos x } { \sqrt { x } } } , x > 0 , \right. \nonumber$ 其中g(x)是有界函数,则f(x)在x=0处( )(A)极限不存在 (B)极限存在,但不连续(C)连续,但不可导 (D)可导 3.2设函数 $f ( x ) = \left| x ^ { 3 } - 1 \right| \varphi ( x )$ ,其中φ(x)在x=1处连续,则(l)=0是f(x)在x=1处可导的( ).(A)充分必要条件 (B)充分但非必要条件(C)必要但非充分条件 (D)既非充分又非必要条件 3.3设函数f(x)可导,且曲线y=f(x)在点 $( x _ { 0 } , f ( x _ { 0 } ) )$ 处的切线与直线y=2-x垂直,则当△x→0时,该函数在 $\boldsymbol { x } = \boldsymbol { x } _ { 0 }$ 处的微分dy是( ).(A)与△x同阶但非等价的无穷小 (B)与△x等价的无穷小(C)比△x高阶的无穷小 (D)比△x低阶的无穷小 3.4设函数y=f(x)在点 $x _ { 0 }$ 处可导,且 $f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) \neq 0$ .当自变量有增量△x时,函数y=f(x)的增量为Δy,则当△x→0时,Δy-dy是dy的().(A)高阶无穷小 (B)低阶无穷小 (C)同阶非等价无穷小(D)等价无穷小 3.5设f(x)=(x-a)·φ(x),其中𝜑(x)连续,则f(a)= 3.6设f(x)满足f(0)=0,且f'(0)存在,则 $\operatorname* { l i m } _ { x \to 0 } { \frac { f ( 1 - { \sqrt { \cos x } } ) } { \ln ( 1 - x \sin x ) } } =$ 3.7证明:(1)若F(x)在 $[ x _ { 0 } , x _ { 0 } + \delta ) ( \delta > 0 )$ 连续,在 $( x _ { 0 } , x _ { 0 } + \delta )$ 内可导,当 $\operatorname* { l i m } _ { x \to x _ { 0 } ^ { + } } F ^ { \prime } ( x ) \frac { \# \# \# } { \# } A$ 时,有 $F _ { + } ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) = A$ (2)若F(x)在 $( x _ { 0 } - \delta , x _ { 0 } ] ( \delta > 0 )$ 连续,在 $( x _ { 0 } - \delta , x _ { 0 } )$ 内可导,当 $\operatorname* { l i m } _ { x x _ { 0 } ^ { - } } F ^ { \prime } ( x ) \frac { \# \# \# } { \# } A$ 时,有 $F _ { - } ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) = A$ 3.8设 $f ( x ) = \left\{ \begin{array} { l l } { \displaystyle x ^ { 2 } \sin \frac { \pi } { x } , } & { ~ x < 0 , } \\ { \displaystyle A , } & { ~ x = 0 , } \\ { \displaystyle a x ^ { 2 } + b , } & { ~ x > 0 , } \end{array} \right.$ 求常数A,a,b的值,使f(x)在x=0处可导,并求f'(0). 3.9设δ>0,f(x)在[-δ,δ]上有定义,f(0)=1,且满足 $$ \operatorname* { l i m } _ { x \to 0 } { \frac { \ln ( 1 - 2 x ) + 2 x f ( x ) } { x ^ { 2 } } } = 0 , $$ 证明:f(x)在x=0处可导,并求f'(0). ## 解答 3.1(D)解 $$ f _ { + } ^ { \prime } ( 0 ) = \operatorname* { l i m } _ { x \to 0 ^ { + } } { \frac { f ( x ) - f ( 0 ) } { x } } = \operatorname* { l i m } _ { x \to 0 ^ { + } } { \frac { 1 - \cos x } { x ^ { \frac { 3 } { 2 } } } } = 0 , $$ $$ f _ { - } ^ { \prime } ( 0 ) = \operatorname * { l i m } _ { x 0 ^ { - } } \frac { x ^ { 2 } g ( x ) } { x } = \operatorname * { l i m } _ { x 0 ^ { - } } x g ( x ) = 0 \ . $$ 第二个等式利用了g(x)是有界函数这一条件,有界函数乘以无穷小量仍是无穷小量.由于f(x)在点x=0处的左导数等于右导数,因而f(x)在x=0处可导. 3.2(A)解由(1)=0可知 $$ f _ { + } ^ { \prime } ( 1 ) = \operatorname* { l i m } _ { x 1 ^ { + } } { \frac { f ( x ) - f ( 1 ) } { x - 1 } } = \operatorname* { l i m } _ { x 1 ^ { + } } { \frac { | x ^ { 3 } - 1 | \varphi ( x ) } { x - 1 } } = \operatorname* { l i m } _ { x 1 ^ { + } } ( x ^ { 2 } + x + 1 ) \varphi ( x ) = 0 , $$ $$ f _ { - } ^ { \prime } ( 1 ) = \operatorname* { l i m } _ { x 1 } { \frac { f ( x ) - f ( 1 ) } { x - 1 } } = \operatorname* { l i m } _ { x 1 } { \frac { | x ^ { 3 } - 1 | \varphi ( x ) } { x - 1 } } = - \operatorname* { l i m } _ { x 1 } ( x ^ { 2 } + x + 1 ) \varphi ( x ) = 0 , $$ 即f(1)=f(l)=0,所以f'(1)=0. 设f(x)在x=1处可导,因为f(1)=0,所以 $$ f _ { + } ^ { \prime } ( 1 ) = \operatorname * { l i m } _ { x 1 ^ { + } } { \frac { f ( x ) - f ( 1 ) } { x - 1 } } = \operatorname * { l i m } _ { x 1 ^ { + } } { \frac { | x ^ { 3 } - 1 | \varphi ( x ) } { x - 1 } } = \operatorname * { l i m } _ { x 1 ^ { + } } ( x ^ { 2 } + x + 1 ) \varphi ( x ) = 3 \varphi ( 1 ) , $$ $$ f _ { - } ^ { \prime } ( 1 ) = \operatorname * { l i m } _ { x 1 ^ { - } } { \frac { f ( x ) - f ( 1 ) } { x - 1 } } = \operatorname * { l i m } _ { x 1 ^ { - } } { \frac { | x ^ { 3 } - 1 | \varphi ( x ) } { x - 1 } } = - \operatorname * { l i m } _ { x 1 ^ { - } } ( x ^ { 2 } + x + 1 ) \varphi ( x ) = - 3 \varphi ( 1 ) ~ . $$ 由f(1)=f(1)可得,3𝜑(1)=-3𝜑(l),故𝜑(1)=0,应选(A). 3.3(B)解由题设可知 $f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) = 1$ .而 $\left. \mathrm { d } y \right| _ { x = x _ { 0 } } = f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) \Delta x = \Delta x$ ,因而 $ \operatorname* { l i m } _ { \Delta x 0 } \frac { \mathrm { d } y } { \Delta x } | _ { x = x _ { 0 } } = 1$ ,即当 $\Delta x \to 0$ 时,该函数在 $\boldsymbol { x } = \boldsymbol { x } _ { 0 }$ 处 $\mathrm { d } y$ 与△x是等价无穷小,故选(B). 3.4(A)解题目给出f(x)在 $x _ { 0 }$ 处可导,考查 $\operatorname* { l i m } _ { \Delta x \to 0 } { \frac { \Delta y - \mathrm { d } y } { \mathrm { d } y } }$ ,注意,如果f(x)在 $x _ { 0 }$ 处可导,则必定可微分,因此可以由微分的性质入手. 由微分的定义可知 $\Delta y - \mathrm { d } y = o ( \Delta x )$ ,而 $\left. \mathrm { d } y = y ^ { \prime } \mathrm { d } x , \mathrm { d } y \right| _ { x = x _ { 0 } } = f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) \Delta x$ 由题设知 $f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) \neq 0$ ,可得 $$ \operatorname* { l i m } _ { \Delta x \to 0 } { \frac { \Delta y - \mathrm { d } y } { \mathrm { d } y } } = \operatorname* { l i m } _ { \Delta x \to 0 } { \frac { o ( \Delta x ) } { f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) \Delta x } } = \operatorname* { l i m } _ { \Delta x \to 0 } { \frac { 1 } { f ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) } } \bullet { \frac { o ( \Delta x ) } { \Delta x } } = 0 , $$ 故选(A). 3.5φ(a)分析概念题.有的同学用公式法求出f'(a),但这是错误解法, $$ \begin{array} { r } { f ^ { \prime } ( a ) = f ^ { \prime } ( x ) \big | _ { x = a } = \big [ \varphi ( x ) + ( x - a ) \bullet \varphi ^ { \prime } ( x ) \big ] \big | _ { x = a } = \varphi ( a ) + 0 = \varphi ( a ) , } \end{array} $$ 错误,因为φ(x)仅连续,φ(x)不一定存在!应该用“导数定义”求出. 解导数定义. $$ f ^ { \prime } ( a ) = \operatorname* { l i m } _ { x \to a } { \frac { f ( x ) - f ( a ) } { x - a } } = \operatorname* { l i m } _ { x \to a } { \frac { ( x - a ) \bullet \varphi ( x ) - 0 } { x - a } } = \operatorname* { l i m } _ { x \to a } \varphi ( x ) = \varphi ( a ) \ . $$ 注求导数时,当函数不具备“导数存在”的条件时,往往只能用“导数定义”求, 3.6 $- \frac { 1 } { 4 } f ^ { \prime } ( 0 )$ 解 $$ \begin{array} { r l } { { \operatorname* { l i m } _ { x \to 0 } \frac { f ( 1 - \sqrt { \cos x } ) - f ( 0 ) } { ( 1 - \sqrt { \cos x } ) - 0 } \cdot \operatorname* { l i m } _ { x \to 0 } \frac { 1 - \sqrt { \cos x } } { \sin ( 1 - x \sin x ) } } } \\ & { = f ^ { \prime } ( 0 ) \operatorname* { l i m } _ { x \to 0 } \frac { 1 - \sqrt { \cos x } } { \ln ( 1 - x \sin x ) } } \\ & { \frac { \sin ( \hat { \phi } ) - \hat { \mathcal { X } } ( \hat { \mathcal { H } } ) \cdot \sqrt { \frac { \sin \hat { \phi } + \hat { \mathcal { Y } } } { 1 + \hat { \mathcal { Y } } } } } { \frac { \sin \hat { \phi } } { \cos \hat { \mathcal { Y } } } \cdot \sqrt { \frac { \sin \hat { \phi } + \hat { \mathcal { Y } } } { 1 + \hat { \mathcal { Y } } } } \times } f ^ { \prime } ( 0 ) \operatorname* { l i m } _ { x \to 0 } \frac { 2 } { x + \sin x } = - \frac { 1 } { 4 } f ^ { \prime } ( 0 ) \operatorname* { l i m } _ { x \to 0 } \frac { x ^ { 2 } } { x ^ { 2 } } = - \frac { 1 } { 4 } f ^ { \prime } ( 0 ) \ . } \end{array} $$ 3.7证明 (1) $F _ { * } ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) = \operatorname* { l i m } _ { x \to x _ { 0 } ^ { * } } { \frac { F ( x ) - F ( x _ { 0 } ) } { x - x _ { 0 } } }$ 洛必达法则 $\operatorname* { l i m } _ { x x _ { 0 } ^ { + } } { \frac { F ^ { \prime } ( x ) } { 1 } } = A$ (2) $F _ { - } ^ { \prime } ( x _ { 0 } ) = \operatorname* { l i m } _ { x \to x _ { 0 } ^ { - } } { \frac { F ( x ) - F ( x _ { 0 } ) } { x - x _ { 0 } } }$ 洛必达法则 $\operatorname* { l i m } _ { x x _ { 0 } ^ { - } } { \frac { F ^ { \prime } ( x ) } { 1 } } = A$ 注满足(1),(2)的条件时,有 $\operatorname* { l i m } _ { x \to x _ { 0 } ^ { * } \atop ( x _ { 0 } ^ { - } ) } F ^ { \prime } ( x ) \frac { \# \varkappa _ { } ^ { \# } } { \# \Gamma ^ { \prime } ( x ) } A$ $F _ { _ { + } } ^ { \prime } ( x _ { _ { 0 } } ) \frac { \# \# \# } { \# } A$ 但 $\operatorname* { l i m } _ { x x _ { 0 } ^ { + } \atop ( x _ { 0 } ^ { - } ) } F ^ { \prime } ( x )$ 不存在时, $F _ { \mathrm { + } } ^ { \prime } ( x _ { 0 } )$ 亦可能存在.如 $F ( x ) = { \left\{ \begin{array} { l l } { x ^ { 2 } \sin { \frac { 1 } { x } } , } & { x \neq 0 , } \\ { 0 , } & { x = 0 . } \end{array} \right. }$ 当x=0时, $F ^ { \prime } ( 0 ) = \operatorname* { l i m } _ { x \to 0 } { \frac { F ( x ) - F ( 0 ) } { x - 0 } } = \operatorname* { l i m } _ { x \to 0 } x \sin { \frac { 1 } { x } } = 0 .$ $x \neq 0$ $F ^ { \prime } ( x ) = 2 x \sin \frac { 1 } { x } - \cos \frac { 1 } { x } , \operatorname* { l i m } _ { x 0 } F ^ { \prime } ( x )$ 不存在.但由F(0)=0,知F(0)=0(存在). 3.8解由可导与连续的关系有 $$ \operatorname* { l i m } _ { x \to 0 ^ { - } } x ^ { 2 } \sin { \frac { \pi } { x } } = \operatorname* { l i m } _ { x \to 0 ^ { + } } ( a x ^ { 2 } + b ) = A , $$ 所以A=b=0.又 $$ f _ { - } ^ { \prime } ( 0 ) = \operatorname* { l i m } _ { x 0 ^ { - } } { \frac { x ^ { 2 } \sin { \frac { \pi } { x } } - 0 } { x - 0 } } = 0 , f _ { + } ^ { \prime } ( 0 ) = \operatorname* { l i m } _ { x 0 ^ { + } } { \frac { a x ^ { 2 } - 0 } { x - 0 } } = 0 , $$ 所以a可以为任意常数,且 $f ^ { \prime } ( 0 ) = 0$ 3.9证明使用泰勒公式,有 $$ \operatorname* { l i m } _ { x \to 0 } { \frac { \ln ( 1 - 2 x ) + 2 x f ( x ) } { x ^ { 2 } } } = \operatorname* { l i m } _ { x \to 0 } { \cfrac { - 2 x - { \frac { 1 } { 2 } } \bullet 4 x ^ { 2 } + o ( x ^ { 2 } ) + 2 x f ( x ) } { x ^ { 2 } } } = 2 \operatorname* { l i m } _ { x \to 0 } { \cfrac { f ( x ) - 1 } { x } } - 2 + 0 = 0 , $$ 于是极限 $\operatorname* { l i m } _ { x \to 0 } { \frac { f ( x ) - f ( 0 ) } { x - 0 } } = 1$ ,即为f(0),于是函数f(x)在x=0处可导,且 $f ^ { \prime } ( 0 ) { = } 1$